Brak punktu 7 w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka – jak się odwołać?
Rodzice dziecka otrzymują orzeczenie o niepełnosprawności, ale przy punkcie 7 znajduje się wskazanie „nie wymaga”. Taka sytuacja może być szczególnie trudna, gdy w codziennym życiu dziecko rzeczywiście wymaga znacznie większej opieki, pomocy i nadzoru niż jego zdrowi rówieśnicy.
Brak punktu 7 nie musi jednak oznaczać końca sprawy. Od orzeczenia powiatowego lub miejskiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności przysługuje odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, a jeżeli również orzeczenie drugiej instancji jest niekorzystne – możliwe jest skierowanie sprawy do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Jako adwokat w Gliwicach zajmujący się sprawami dotyczącymi orzeczeń o niepełnosprawności dzieci pomagam rodzicom przeanalizować dokumentację, przygotować odwołanie oraz przedstawić rzeczywisty zakres opieki i pomocy, której dziecko wymaga każdego dnia.
Co oznacza punkt 7 w orzeczeniu o niepełnosprawności?
Punkt 7 dotyczy konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Tak właśnie brzmi ustawowe wskazanie zamieszczane w orzeczeniu o niepełnosprawności.
W przypadku dziecka nie chodzi jednak o to, czy wymaga ono zwykłej opieki rodzica. Każde kilkuletnie dziecko potrzebuje przecież pomocy dorosłych.
Istotne jest ustalenie, czy ze względu na stan zdrowia lub niepełnosprawność zakres koniecznej pomocy wyraźnie przewyższa opiekę potrzebną zdrowemu dziecku w tym samym wieku. Ustawa definiuje niepełnosprawność osoby przed ukończeniem 16. roku życia właśnie poprzez konieczność zapewnienia opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w zakresie większym niż właściwy dla dziecka w danym wieku.
Punkt 7 a punkt 8 – to nie jest to samo
Rodzice bardzo często otrzymują orzeczenie, w którym w punkcie 8 wskazano „wymaga”, natomiast w punkcie 7 – „nie wymaga”.
Są to dwa odrębne wskazania.
Punkt 7 dotyczy konieczności stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji.
Punkt 8 oznacza natomiast konieczność stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Możliwe jest zatem uznanie przez zespół, że rodzic musi stale uczestniczyć w terapii, leczeniu i edukacji dziecka, ale jednocześnie – zdaniem zespołu – dziecko nie jest w takim stopniu zależne od pomocy drugiej osoby w podstawowym codziennym funkcjonowaniu, aby spełnić przesłanki punktu 7.
Właśnie z takim rozstrzygnięciem rodzice często się nie zgadzają.
Dlaczego punkt 7 jest tak ważny?
Wskazania zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności nie mają wyłącznie charakteru informacyjnego. Mogą stanowić podstawę korzystania z określonych świadczeń i uprawnień.
W aktualnym stanie prawnym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dzieckiem do ukończenia przez nie 18. roku życia wymaga – w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności – łącznego występowania wskazania z punktu 7 oraz punktu 8.
Oba wskazania mają znaczenie także w innych regulacjach związanych ze wsparciem dziecka i jego opiekunów. Z tego względu decyzja o zakwestionowaniu punktu 7 może mieć bardzo konkretne znaczenie dla całej rodziny.
Kiedy dziecko powinno otrzymać punkt 7?
Nie istnieje prosta lista diagnoz, które automatycznie oznaczają przyznanie punktu 7.
Zespół powinien oceniać przede wszystkim rzeczywisty sposób funkcjonowania dziecka oraz zakres opieki i pomocy, jakiej wymaga ono w porównaniu z dzieckiem zdrowym w tym samym wieku.
Znaczenie mogą mieć trudności dotyczące m.in.:
- samoobsługi,
- mycia i innych czynności higienicznych,
- ubierania i rozbierania,
- spożywania posiłków,
- załatwiania potrzeb fizjologicznych,
- samodzielnego poruszania się,
- komunikowania własnych potrzeb,
- rozumienia komunikatów,
- orientacji w sytuacjach codziennych,
- bezpieczeństwa dziecka,
- konieczności ciągłego lub bardzo intensywnego nadzoru.
W oficjalnych wyjaśnieniach dotyczących punktu 7 podkreślano właśnie znaczenie takich podstawowych potrzeb życiowych jak samoobsługa, poruszanie się i komunikacja.
Diagnoza dziecka nie wystarczy – trzeba pokazać sposób funkcjonowania
Jednym z częstszych błędów przy przygotowywaniu odwołania jest skoncentrowanie się wyłącznie na nazwach chorób i diagnoz.
Samo wskazanie, że dziecko cierpi na autyzm, chorobę genetyczną, epilepsję, zaburzenia neurologiczne czy inne schorzenie, może nie wystarczyć.
W sprawie dotyczącej punktu 7 w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka najważniejsze jest pokazanie, jakie konkretne konsekwencje diagnoza wywołuje w codziennym życiu.
Zamiast napisać wyłącznie: „dziecko wymaga stałej opieki”, lepiej szczegółowo przedstawić, czego nie jest w stanie zrobić samodzielnie, w jakich sytuacjach potrzebuje pomocy rodzica, jak często występują trudności oraz co mogłoby się wydarzyć, gdyby dziecko zostało bez odpowiedniego nadzoru.
Punkt 7 w przypadku dziecka z autyzmem
Spory dotyczące punktu 7 często pojawiają się w przypadku dzieci w spektrum autyzmu.
Dziecko może być sprawne ruchowo, samodzielnie chodzić i wykonywać część podstawowych czynności, a mimo to wymagać bardzo intensywnego nadzoru ze względu na zaburzenia komunikacji, brak właściwej oceny niebezpieczeństwa, zachowania impulsywne, trudności sensoryczne czy brak możliwości samodzielnego funkcjonowania poza znanym środowiskiem.
W takiej sprawie nie wystarczy zatem ocena, czy dziecko potrafi samo przejść z pokoju do kuchni albo samodzielnie zjeść przygotowany posiłek.
Trzeba przedstawić pełny obraz jego codziennego funkcjonowania, w tym umiejętność komunikowania potrzeb, zachowania bezpieczeństwa, wykonywania czynności samoobsługowych oraz radzenia sobie w sytuacjach typowych dla dziecka w tym samym wieku.
Jakie dokumenty mogą pomóc w uzyskaniu punktu 7?
Bardzo duże znaczenie może mieć właściwie dobrana dokumentacja.
W zależności od stanu dziecka warto rozważyć przedstawienie:
- dokumentacji medycznej,
- zaświadczeń lekarzy specjalistów,
- opinii psychologicznych,
- opinii psychiatry dziecięcego lub neurologa,
- dokumentacji terapii,
- opinii fizjoterapeuty,
- opinii logopedy lub neurologopedy,
- dokumentów ze szkoły lub przedszkola,
- opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej,
- orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego,
- informacji dotyczących indywidualnego poziomu samodzielności dziecka,
- wcześniejszych orzeczeń o niepełnosprawności.
Przy orzekaniu o dziecku zespół bierze pod uwagę zarówno dokumentację medyczną, jak i opis ograniczeń występujących w życiu codziennym w porównaniu ze sprawnością właściwą dla wieku dziecka.
Opinia ze szkoły lub przedszkola może być bardzo ważna
Nie należy ograniczać materiału wyłącznie do dokumentów medycznych.
Lekarz może prawidłowo opisać chorobę, ale nie zawsze posiada pełną wiedzę o tym, jak dziecko funkcjonuje przez kilka godzin każdego dnia w grupie rówieśniczej.
W sprawie dotyczącej braku punktu 7 przydatna może być szczegółowa opinia nauczyciela, wychowawcy, pedagoga lub osoby wspierającej dziecko.
Istotne mogą być informacje, czy dziecko wymaga indywidualnej pomocy przy podstawowych czynnościach, czy może samodzielnie przemieszczać się po placówce, czy rozumie zagrożenia, czy komunikuje potrzeby i czy wymaga stałego nadzoru osoby dorosłej.
Takie informacje pokazują rzeczywisty poziom funkcjonowania poza domem.
Jak odwołać się od braku punktu 7?
Jeżeli rodzic nie zgadza się z orzeczeniem powiatowego lub miejskiego zespołu, ma 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia na wniesienie odwołania do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.
Odwołania nie wysyła się jednak bezpośrednio do zespołu wojewódzkiego. Należy je złożyć za pośrednictwem powiatowego lub miejskiego zespołu, który wydał zaskarżone orzeczenie.
Zespół pierwszej instancji może jeszcze sam zmienić swoje rozstrzygnięcie, jeżeli uzna odwołanie w całości za zasadne. W przeciwnym przypadku przekazuje odwołanie wraz z aktami do zespołu wojewódzkiego.
Brak punktu 7 w Gliwicach – gdzie złożyć odwołanie?
W przypadku mieszkańców Gliwic sprawy dotyczące orzekania w pierwszej instancji prowadzi Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Gliwicach. Miasto wskazuje obecnie jego siedzibę przy ul. Bojkowskiej 20.
Jeżeli Miejski Zespół wyda orzeczenie, w którym w punkcie 7 wskazano „nie wymaga”, odwołanie do zespołu wojewódzkiego należy złożyć za pośrednictwem gliwickiego MZON, z zachowaniem 14-dniowego terminu.
Nie trzeba przy tym kwestionować samego faktu uznania dziecka za osobę niepełnosprawną, jeżeli spór dotyczy właśnie wskazania odnoszącego się do zakresu wymaganej opieki.
Co powinno znaleźć się w odwołaniu dotyczącym punktu 7?
Dobre odwołanie nie powinno sprowadzać się do jednego zdania: „nie zgadzam się z punktem 7”.
Warto dokładnie przedstawić, dlaczego dziecko wymaga stałej albo długotrwałej pomocy przewyższającej zakres zwykłej opieki nad zdrowym dzieckiem w tym samym wieku.
Można opisać przykładowo:
- które podstawowe czynności dziecko wykonuje wyłącznie przy pomocy rodzica,
- jak wygląda codzienna higiena,
- czy samodzielnie przygotowuje i spożywa posiłki,
- czy potrafi bezpiecznie poruszać się poza domem,
- czy wymaga nadzorowania przy każdej zmianie otoczenia,
- czy jest w stanie zakomunikować ból, zagrożenie lub swoje potrzeby,
- jak reaguje w sytuacjach nietypowych,
- czy rozpoznaje zagrożenia,
- czy może pozostać bez bezpośredniego nadzoru osoby dorosłej,
- jak jego funkcjonowanie różni się od funkcjonowania zdrowych rówieśników.
To właśnie porównanie z dzieckiem w tym samym wieku ma szczególne znaczenie.
Nie opisuj tylko tego, ile terapii ma dziecko
Liczba wizyt lekarskich, terapii i zajęć rehabilitacyjnych jest ważna, ale może bardziej bezpośrednio wiązać się ze wskazaniem z punktu 8 dotyczącym współudziału opiekuna w leczeniu, rehabilitacji i edukacji.
W sporze o punkt 7 należy dodatkowo pokazać zależność dziecka od opiekuna w jego zwykłym codziennym funkcjonowaniu.
Dobrze przygotowane odwołanie powinno zatem obejmować zarówno stan zdrowia, jak i praktyczny opis każdego dnia dziecka.
Często właśnie ten drugi element jest w pierwotnej dokumentacji przedstawiony zbyt ogólnie.
Co zrobić, gdy Wojewódzki Zespół również odmówi punktu 7?
Niekorzystne orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności również można zakwestionować.
Od orzeczenia drugiej instancji przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie miesiąca od dnia jego doręczenia. Odwołanie składa się za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu, który wydał orzeczenie.
Sprawa przechodzi wtedy z etapu administracyjnego do postępowania sądowego.
Sąd może przeprowadzić postępowanie dowodowe i nie jest ograniczony wyłącznie do prostego zaakceptowania oceny dokonanej wcześniej przez zespoły orzekające.
Jak wygląda sprawa o punkt 7 przed sądem?
W sprawach dotyczących ustalenia niepełnosprawności i poszczególnych wskazań istotną rolę może odgrywać dowód z opinii biegłego sądowego odpowiedniej specjalności.
Biegły analizuje stan dziecka i może ocenić, czy występują ograniczenia uzasadniające konieczność stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy innej osoby.
Rodzaj specjalisty zależy od schorzenia dziecka. W jednej sprawie kluczowa może być opinia neurologa, w innej psychiatry dziecięcego, psychologa, ortopedy lub lekarza innej specjalności.
Jeżeli opinia nie uwzględnia wszystkich istotnych problemów dziecka albo zawiera niejasności, możliwe jest przedstawienie do niej zastrzeżeń i pytań.
Nowe okoliczności dotyczące stanu zdrowia dziecka
W postępowaniu sądowym należy odróżnić stan istniejący w okresie objętym zaskarżonym orzeczeniem od nowych okoliczności zdrowotnych, które powstały dopiero później.
Przepisy postępowania cywilnego przewidują szczególne rozwiązanie dotyczące nowych okoliczności w sprawach z odwołań od orzeczeń wojewódzkich zespołów. Jeżeli nowe okoliczności dotyczące niepełnosprawności powstały dopiero po wniesieniu odwołania, sąd nie rozstrzyga na ich podstawie sprawy co do istoty, lecz może przekazać ją ponownie zespołowi.
Dlatego warto od początku zgromadzić dokumenty pokazujące, że potrzeba opieki istniała już w czasie objętym zaskarżonym orzeczeniem.
Czy punkt 7 należy się automatycznie przy konkretnej chorobie?
Co do zasady nie powinno się zakładać, że sama nazwa choroby przesądza o konkretnym wskazaniu.
Podstawą oceny pozostaje stopień ograniczeń w funkcjonowaniu dziecka i zakres wymaganej pomocy.
W odniesieniu do niektórych ciężkich chorób i chorób rzadkich wydawane są jednak wytyczne dla zespołów orzekających dotyczące okresu ważności orzeczeń oraz określonych wskazań. Przykładowo w odniesieniu do szeregu chorób rzadkich Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych wydał zalecenia obejmujące także punkt 7.
W indywidualnej sprawie zawsze warto więc sprawdzić zarówno diagnozę, jak i aktualne dokumenty dotyczące rzeczywistego funkcjonowania dziecka.
Jak adwokat może pomóc przy odwołaniu o punkt 7?
Pomoc prawna może rozpocząć się od przeanalizowania otrzymanego orzeczenia oraz dokumentacji przedstawionej zespołowi.
Często problem nie polega na braku podstaw do punktu 7, ale na tym, że zakres codziennej opieki nie został dostatecznie dokładnie opisany i udokumentowany.
Jako adwokat w Gliwicach prowadzący sprawy dotyczące orzeczeń o niepełnosprawności mogę pomóc m.in. w:
- analizie orzeczenia o niepełnosprawności dziecka,
- ocenie wskazania zawartego w punkcie 7,
- przygotowaniu odwołania do Wojewódzkiego Zespołu,
- uporządkowaniu dokumentacji medycznej,
- przygotowaniu argumentacji dotyczącej codziennego funkcjonowania dziecka,
- wskazaniu dokumentów, które warto dołączyć,
- przygotowaniu odwołania do sądu,
- reprezentacji przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych,
- analizie opinii biegłych,
- przygotowaniu zastrzeżeń i pytań do opinii.
Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy – dwoje dzieci posiadających tę samą diagnozę może mieć zupełnie inny poziom samodzielności i potrzebować zupełnie innego zakresu wsparcia.
Jeżeli Państwa dziecko otrzymało orzeczenie o niepełnosprawności, ale w punkcie 7 wskazano „nie wymaga”, mimo że w codziennym funkcjonowaniu potrzebuje stałej lub długotrwałej pomocy, warto przeanalizować możliwość wniesienia odwołania.
Szczególnie ważny jest 14-dniowy termin na odwołanie od orzeczenia pierwszej instancji. Po otrzymaniu niekorzystnego orzeczenia wojewódzkiego termin do wniesienia odwołania do sądu wynosi natomiast miesiąc.
Jako adwokat w Gliwicach zajmujący się sprawami dotyczącymi niepełnosprawności dzieci pomagam zarówno na etapie postępowania przed Wojewódzkim Zespołem, jak i w późniejszym postępowaniu sądowym.
Pomoc Kancelarii może dotyczyć dzieci z autyzmem, niepełnosprawnością intelektualną, schorzeniami neurologicznymi, genetycznymi, ruchowymi oraz innymi chorobami, które powodują znaczne ograniczenie samodzielności i konieczność zwiększonej opieki.
Jeżeli chcą Państwo ustalić, czy istnieją podstawy do zakwestionowania braku punktu 7, jak przygotować odwołanie oraz jakie dowody przedstawić, zapraszam do kontaktu z Kancelarią.
